اقتصادى بود . اين جنبش را ابتدا تنى چند از تجّار و روشنفكران اهل علم در اصفهان آغاز كردند . در سال 1315 قمرى ، مجد الاسلام كرمانى به يارى سيد جمال واعظ ، ملك المتكلمين و ميرزا على جناب ، انجمنى به نام انجمن شرقى تشكيل دادند كه هدفش رفع احتياج از خارجه بود . به گفتهء مؤسس اين انجمن : « يك دسته كه اهل منبر بودند ، قرار شد در ماه مبارك رمضان ، در منبر مردم را به استعمال امتعهء داخله ترغيب كنند و دستهء ديگر مأمور شدند كه با تجّار مذاكره نموده آنها را به جمع كردن سرمايه و تشكيل شركت وطنيّه تشويق نمايند و اين هر دو مطلب به زودى انجام گرفت » در همين زمان حاج محمد حسين كازرونى نيز انجمنى به نام انجمن اسلامى براى ترويج پارچه‌هاى وطنى تأسيس كرد . در نتيجهء اين اقدامات زمينهء تشكيل يك شركت بزرگ ملى براى بىنيازى از كالاهاى خارجى فراهم آمد و در سال 1316 قمرى شركت اسلاميهء اصفهان با 150000 تومان سرمايهء اوليّه شروع به كار كرد . هدف شركت در فصل بيست و يكم كتابچه و نظامنامهء آن چنين آمده است : « اين شركت به كلى از دادوستد متاع خارجه ممنوع است . فقط همّ خود را صرف ترقّى متاع داخله و آوردن چرخ اسباب و كارخانجات مفيده خواهد نمود و حمل متاع داخله را به خارجه برحسب اقتضاء و به موقع خود در كشيدن راه شوسه و آهن اقدام خواهد كرد . » همچنين در مادهء بيست و چهارم آمده است كه : « تمام اجزاء از رئيس و مرئوس و امناى شركت حسب الشرط مجبورند لباس خود را از منسوجات و متاع داخله مصرف رسانند . » رياست شركت اسلاميه برعهدهء حاجى محمد حسين كازرونى بود . شركت اسلاميه در به دو تأسيس از ميان تجّار هجده شهر وكلايى معين نمود كه نشان‌دهندهء استقبال و پذيرش جماعت تجّار كشور از شركت مذكور است . شركت در شهرهاى بوشهر ، شيراز ، قمشه ، كرمان ، يزد ، مشهد ، سمنان ، تهران ، قم ، كاشان ، سلطان‌آباد ، رشت ، قزوين ، بارفروش ، اشرف ، تبريز ، همدان و سنندج نماينده داشت . علماى اعلام اصفهان از تأسيس شركت پشتيبانى كامل به عمل آوردند ؛ به خصوص حاج شيخ محمد تقى معروف به آقا نجفى كه در اصفهان سمت رياست مذهبى داشت . به گفتهء مجد الاسلام : « بسيارى از علماء بزرگ اصفهان مثل مرحوم ثقةالاسلام حاجى شيخ محمد على و جناب ثقةالاسلام آقاى حاجى شيخ نور الله